Adım adım bir PHP guestbook yazalım.

25/09/06 01:40 Filed in: PHP

Bu yazımızda PHP ile ilk uygulamalarını geliştiren kişileri hedef kitlesi seçtik. Pek çok yerde yer alan MySQL' e giriş, PHP' ye giriş gibi dokümanları referans almış ziyaretçilerimizin en sık karşılaştığı, "peki bütün bunları bir araya nasıl koyacağız?" sorusunun cevabı olmayı amaçlayan yazımızdaki adımları teker teker izlediğiniz vakit mükemmel olmasa da geliştirmeye oldukça açık bir guestbook(misafir defteri) uygulamasına sahip olacaksınız.

Gereksinimler

Bu yazıda yer alan örnekleri uygulamak için :

MySQL sunucusu
PHP ve Apache gibi bir web sunucu
MySQL üzerinde veritabanı yaratabilme ve kullanıcı tanımlayabilme hakları
Herhangi bir metin editörü. (Örnek : glimmer, notepad, wordpad, gedit, kedit, phped)

gereklidir. Eğer yukarıdaki kavramlar size yabancı geliyorsa Yeni başlayanlar için MySQL ve PHP öğrenmek istiyorum, nasıl başlarım? başlıklı dokümanlarımıza bakınız.

Yazılımın tasarlanması aşaması

İyi bir yazılım geliştirme süreci uzun, tasarım, araştırma süreçlerini içerir. Süreç çok basit olarak, projenin küçük parçalara ayrılması, gereksinimlerin belirlenmesi, modüllerin teker teker hazırlanması, kodun yazılması, kodun test edilmesi, uygulamanın kullanıma açılması olarak özetlenebilir. Biz de uygulamamız çok basit olmasına rağmen, benzer bir yol izleyeceğiz.

Projenin küçük parçalara ayrılması :

Projemiz tabanda bir veritabanı, üzerinde de PHP scriptlerinden oluşacak. Bu bir guestbook uygulaması olduğu için iki adet temel fonksiyonu olması beklenir. Birincisi, siteye giren kullanıcının yeni metin girebildiği bir ekran, ki burada ziyaretçiden isim, e-mail, homepage ve yorum metinlerini girmesini bekleyeceğiz. İkinci script ise hali hazırda girilmiş olan yorumların hepsini alt alta listeleyen bir yapıda olacaktır. Bu yazıda temel amacımız PHP, HTML ve MySQL birleşiminden nasıl yararlanabiliriz sorusunun cevabını aramak olduğu için, site yönetimi, yorumları sayfalara bölmek gibi kodu yoğunlaştırıcı detaylara girilmeyecektir.

Gereksinimlerin belirlenmesi :

Projemiz son derece basit ve detayları açık olduğu için, çok da fazla gereksinimimiz yok aslında. İlk olarak bir MySQL veritabanı şeması hazırlayıp, ardından MySQL sisteminde veritabanımızı yaratacağız. Ardından da kodu yazmaya başlayıp, Apache sunucumuzda yazılımımızı test edeceğiz.

Modüllerin teker teker hazırlanması

Veritabanı şemasının hazırlanması... Veritabanı hazırlamada uzmanlık zaman içinde, uygulama yazdıkça gelişen bir yetenektir. Uygulamamızın bilgi girilen alanları genelde veritabanında bir alana karşılık gelmelidir. Eğer istersek kullanıcının IP adresi, kullandığı browser, mesajı gönderdiği tarih zaman vb... detayları da saklayabiliriz. Her bir bilgi girilen alan için veritabanımızdaki tabloda bir sütun ayrırdığımızı düşünürsek aşağıdaki veritabanı şeması ortaya çıkar.

mysql-db.sql dosyası



CREATE DATABASE guestbook;

CREATE TABLE yorumlar (

   mesaj_id int(10) unsigned NOT NULL auto_increment,

   isim_soyisim varchar(100),

   email varchar(75),

   homepage varchar(100),

   yorum blob,

   PRIMARY KEY (mesaj_id),

   UNIQUE mesaj_id (mesaj_id),

   KEY mesaj_id_2 (mesaj_id)

);

yukarıdaki metni mysql-db.sql adlı bir dosyaya kaydettikten sonra sırası ile bu komutları işletip veritabanımızı yaratmamız gereklidir. Bunun için aşağıdaki komutu çalıştırmanız yeterli olacaktır.

umut@orion:~$ mysql -u root -p < mysql-db.sql

"-p" parametresi eğer root kullanıcısının şifresi varsa size şifreyi sormasını sağlayacaktır. Eğer şifresi yoksa da bir an önce koymalısınız.

Ardından yarattığımız veritabanını kullanması için yeni bir kullanıcı tanımlıyor ve ona bir şifre atıyoruz. Bu işlemleri yapmak için aşağıdaki adımları izlemeniz yeterlidir.



umut@orion:~$ mysql -u root -p guestbook 

Enter password: 

....

mysql> grant usage on guestbook.* to hebelek@localhost;

Query OK, 0 rows affected (0.01 sec)



mysql> grant select, insert, delete, update on guestbook.* to hebelek@localhost;

Query OK, 0 rows affected (0.00 sec)



mysql> exit;

umut@orion:~$ su -c "mysqladmin -u hebelek password BEN_BIR_SIFREYIM"

Yukaridaki komutta sorulan şifrede Linux sisteminizin root kullanıcısının şifresini girmeniz istenmektedir.

guestbook giriş sayfasının hazırlanması Bu bir guestbook olduğu için tabiatı gereği web sayfanız içerisinde bir yerlerden buraya basit bir link gereklidir. Biz de basit ama işini gören bir giriş sayfası hazırlıyoruz.



<b><i>index.html</i></b><br>



<html><head><title>GuestBook</title></head>

<body>

<h2>Guestbook Uygulaması</h2><p>

<a href="yorumekle.html">Yeni yorum ekle</a><br>

<a href="yorumoku.php">Yorumları oku</a><br>

</body>

</html>

Ziyaretçinin yeni yorum eklediği sayfanın hazırlanması : Dikkat ettiyseniz, sayfanın hazırlanması diyoruz. Çünkü bu sayfa aslında standart bir HTML web sayfası. İçerisinde bir adet form mevcut ve formda da metin girdi alanı olarak isim-soyisim, e-mail adresi, homepage adresi ve çok satırlı metin girdisi olarak da yorum alanları mevcut. Aşağıdaki basit HTML kodu bu gereksinimi karşılayacaktır.

yorumekle.html



<html><head><title>GuestBook</title></head>

<body>

<form action="yorumekle_islem.php">

İsminiz & Soyisminiz: <input type="text" name="isim"><br>

E-mail Adresiniz : <input type="text" name="email"><br>

Homepage adresiniz : <input type="text" name="homepage"><br>

<textarea name="yorum" rows="5" cols="50">yorumunuz....</textarea>

<input type="submit" name="Kaydet">

</form>

</body>

</html>

Yukarıdaki HTML kodunun uzantısının php veya html olması çok büyük bir fark yapmaz, ama yine de nanosaniyelik bir kazanç dahi olsa uzantıyı html yapmak daha mantıklıdır, çünkü kodun içinde hiç PHP kodu gereksinimiz olmadı.

Yorum eklemek için gerekli formu hazırladığımıza göre artık bu formun arka planında çalışacak ve veritabanı ile iletişim kurup gerekli sütunları dolduracak PHP kodunu yazmaya sıra geldi. Korkmayın... bu işlem sandığınızdan çok daha kolay.

Şart olmamakla birlikte PHP programcıları genellikle veritabanına bağlantı için kullandıkları şifre, kullanıcı adı gibi bilgileri farklı bir dosya içerisinde saklamayı tercih ederler. Bunun pek çok mantıklı nedeni vardır. Kısaca, veritabanına bağlantı bilgileri başka bir sunucuya kod taşıma gibi nedenlerle değiştiğinde bütün kodu değiştirmek yerine tek bir dosya üzerinde oynama yapmak ve sadece bu dosyanın güvenliğini sağlayarak bütün kodun güvenliğinin sağlanması olarak özetlenebilir. Biz bu dosyamıza db-inc.php adını vereceğiz. Diğer PHP dosyalarımızda da bu dosyayı include ederek kullanacağız.

db-inc.php



<?

$database_host = "localhost";

$database_user = "hebelek";

$database_user_pass = "BEN_BIR_SIFREYIM";

$database_name = "guestbook";



$myConn = mysql_pconnect($database_host, $database_user, $database_user_pass) 

or die("<div align='center'> <p>

<font color='red'>veritabanına bağlanılamadı</font> <p></div>");

mysql_select_db($database_name, $myConn);

?>

yorumekle_islem.php



<?

include("db-inc.php");

$result = mysql_query("insert into yorumlar 

values(NULL,'$isim','$email','$homepage','$yorum')");

echo "Kaydınız başarı ile alınmıştır, teşekkür ederiz<p>";

echo "Yorumları okumak için <a href="yorumoku.php"> buraya </a> tıklayınız.<p>"; 

?>

İster inanın ister inanmayın yukarıdaki kod, formda girilmiş olan metnin veritabanına kaydedilmesi için yeterlidir. veritabanına bağlantı sağlamak için db-inc.php dosyasındaki satırlar kullanmış, ardından da mysql_query ile SQL sorgusu sayesinde bilgi veritabanına kaydedilmiştir. Kullanılan NULL değerinin karşılığı olan mesaj_id veritabanında auto_increment olduğu için otomatik olarak ID numarasının bir artırılmasını sağlamaktadır. Bu iş bu kadar basit....

Yorum Okuma Sayfası Hazırlanması : Bu yine bir PHP scripti olacak ve içeriği MySQL veritabanından okutularak HTML şablon içerisinde çıktı verilecek. Aşağıdaki kodu inceleyiniz.

yorumoku.php



<html><head><title>GuestBook</title></head>

<body>

<?

include("db-inc.php");

$result = mysql_query("select * from mesajlar yorumlar by mesaj_id desc");

if (mysql_num_rows($result) > 0) {

 if($result) {

             while ($r = mysql_fetch_array($result)) {

                 $isim = $r["isim_soyisim"];

                       $email  = $r["email"];

                    $homepage  = $r["homepage"];

                      $yorum  = $r["yorum"];



                      echo "<hr size=1>";

                 echo "<b>İsim - Soyisim : </b>" . $isim . "<br>";

                       echo "<b>E-mail : </b>" . $email . "<br>";

                      echo "<b>Homepage : </b>" . $homepage . "<br> <br>";

                      echo nl2br(htmlspecialchars($yorum));

             }

 }

}

?>

<hr size=1><p>

<a href="index.html">Giriş Sayfası </a>

</body>

</html>

<p>

Şimdi yukarıdaki kodu açıklamaya çalışalım.

İlk <? işaretine kadar olan kısım standart HTML kodu ile sayfanın giriş, başlık vb... kısımlarını hazırlamak için kullanıldı.

include yazan satırda veritabanına bağlantı için dosya çağırıldı. Bu dosyada bir adet persistent bağlantı açılmış halde bize hazır sunuluyor.

Ardından SQL komutumuzu gönderdik ve if ile acaba 0 dan fazla bir sonuç gönderdi mi diye baktık. Eğer birden fazla ise ve bir sonuç var ise her bir sonuç satırını işlemeye başladık. while statement içerisinde satırın içeriği okunup bir arraye atılma işlemi yapılmaktadır. Ardından bu array içeriği ilgili değişkenlere konulup gerekli işlem yapılmıştır.

İlgi çekici satırlardan birisi echo nl2br(htmlspecialchars($yorum)); olabilir. Burada $yorum değişkeninin içeriğinde olması muhtemel HTML kodunun otomatik olarak çıktı alınabiilr hale getirilmesi sağlanıyor. Örneğin < (küçüktür işareti) bu komutun sonucunda < şekline dönüştürülür. nl2br ise yorum eklerken ziyaretçinin girmiş olması muhtemel ENTER karakterlerinin de işlem görmesini sağlayacaktır.

Programın test edilmesi ve çalıştırılması

Bu dokümanda verilmiş olan bütün kodlar test edilmiş ve çalıştırılmıştır. Siz de birebir copy & paste yöntemi ile makinanızda bu dosyaları kaydettikten sonra web browserınız ile uygulamayı çalıştırabilirsiniz. Eğer Apache kullanıyor ve dosyaları nereye yerleştireceğinizi bilmiyorsanız, Apache' nin kurulu olduğu dizinin altındaki htdocs dizinini deneyiniz. Hatta daha da güzeli bu dizinin altına guestbook adında bir dizin yaratıp browserınızda adres olarak http://localhost/guestbook yazınız.

Makinenizde Apache nerede kurulu bilmiyorsanız, /home/httpd, /var/www dizinlerine bakmanızı öneririm.

Kolay Gelsin...

Bu yazı http://www.php.org.tr adresinde yayınlanmıştır.

Umut Gökbayrak

http://www.umutgokbayrak.com

Adım adım bir PHP guestbook yazalım.